|
6. วิธีดำเนินการวิจัย
ระยะที่ 1 ระยะเตรียมการ
ศึกษา สำรวจ
วิเคราะห์ข้อมูลรูปแบบ แนวคิดการให้ความรู้แก่พ่อแม่ ผู้ปกครอง ของผู้ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลชุมชน
และสถานีอนามัย พื้นที่ศึกษา 4 จังหวัด 20 แห่ง เพื่อพัฒนาแนวคิดที่จะดำเนินงานต่อไป
ระยะที่ 2 ระยะดำเนินการวิจัย
ระยะพัฒนาแนวคิด
ระยะนี้เป็นการเตรียมความรู้ให้เจ้าหน้าที่สาธารณสุข
มีแนวคิดเข้าใจความสำคัญของการให้ความรู้แก่พ่อแม่ ผู้ปกครองเด็ก โดยวิธีการ
1.จัดประชุมปฏิบัติการเจ้าหน้าที่สาธารณสุขผู้รับผิดชอบงานให้บริการอนามัยแม่และเด็กของพื้นที่ทดลอง
20 แห่ง เจ้าหน้าที่สาธารณสุขสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด เจ้าหน้าที่ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพเขตกรมอนามัย
2.จัดประชุมวางแผนการดำเนินงานของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขสถานีอนามัย
โรงพยาบาลชุมชน เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจังหวัด และเจ้าหน้าที่สาธารณสุขระดับเขต
ร่วมกันกำหนดรูปแบบวิธีการให้ความรู้กำหนดกลุ่มเป้าหมาย เนื้อหาสาระ วันดำเนินการ
ระยะดำเนินการ
1. สำรวจพ่อแม่
ผู้ปกครองเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี และหญิงตั้งครรภ์ที่มีอายุครรภ์ 28 สัปดาห์
ขึ้นไป ในพื้นที่รับผิดชอบ
2. ประชุมวางแผนเพื่อกำหนดสาระสำคัญ
เนื้อหา กลุ่มเป้าหมาย ทบทวนวิธีการให้ความรู้ วัน ระยะเวลาการให้ความรู้
สื่ออุปกรณ์
3. สาระสำคัญของการให้ความรู้พ่อแม่
ผู้ปกครองเด็ก ประกอบด้วยเนื้อหา คำแนะนำการดูแลสุขภาพตนเองของหญิงตั้งครรภ์
เลี้ยงลูกให้มีความสุข (เรียนรู้ลักษณะของเด็กแต่ละวัย ความรักของพ่อแม่ที่ควรแสดงต่อลูก
อารมณ์ของเด็กแต่ละวัย) เสริมสร้างลูกรักให้ดีและมีความสุข (พัฒนาการของเด็กและการส่งส่งเสริมพัฒนาการ)
เอาใจใส่ดูแลสุขภาพ(การเลี้ยงดูเด็ก การติดตามการเจริญเติบโต โภชนาการอาหารสำหรับเด็ก
การรับภูมิคุ้มกันโรค การดูแลสุขภาพ) และการใช้สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
4. ดำเนินการให้ความรู้พ่อแม่
ผู้ปกครองเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี โดยใช้รูปแบบที่กำหนดร่วมกันของแต่ละจังหวัด
ดังนี้
รูปแบบ 1 การให้ความรู้พ่อแม่ ผู้ปกครองในการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า
3 ปี ด้วยวิธีกระบวนการเรียนรู้โดยการมีส่วนร่วม (Participation Learning)
พื้นที่ดำเนินการ
จังหวัดระนอง คือ โรงพยาบาลกะเปอร์ สถานีอนามัยบ้านนา สถานีอนามัยราชกรูด
สถานีอนามัยสองแพรก และสถานีอนามัยปากจั่น
กระบวนการ
1. ประชุมวางแผนการดำเนินงานร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่สาธารณสุขของสถานบริการทั้ง
5 แห่ง เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานอนามัยแม่และเด็กของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดระนอง
ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพเขต 11 นครศรีธรรมราช เพื่อทำความเข้าใจแนวคิด และกำหนดกลุ่มเป้าหมายเข้ารับการอบรม
เนื้อหา ระยะเวลาการอบรมแต่ละเนื้อหา การติดตามผลการดำเนินงาน เอกสาร วัน
เวลา และสถานที่ให้การอบรม
2. จัดอบรมเรื่องการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า
3 ปี สถานบริการ สาธารณุสขละ 1 ครั้ง ครั้งละ 7 ชั่วโมง โดยใช้ สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
และคู่มือพ่อแม่สำหรับการอบรมเลี้ยงดูเด็กแรกเกิด ถึง 2 ปี เป็นเครื่องมือการให้ความรู้
กลุ่มเป้าหมายคือ พ่อแม่ ผู้ปกครองเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี และหญิงตั้งครรภ์
36 สัปดาห์ขึ้นไปพร้อมสามี เนื้อหาความรู้ประกอบด้วยเรื่อง บทบาทหน้าที่ของพ่อแม่
เลี้ยงลูกอย่างไรให้ฉลาดและมีความสุข (การรู้จักลูกวัยนี้ การเจริญเติบโต
พัฒนาการ และการส่งเสริมพัฒนาการ การประดิษฐ์ของเล่นเพื่อส่งเสริมพัฒนาการเด็ก)
การแก้ไขปัญหาในการดูแลเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี และการใช้สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
ด้วยกระบวนการดังนี้
1) ทดสอบความรู้ผู้เข้ารับการอบรม
เพื่อประเมินก่อนการอบรม
2) วิเคราะห์และสรุปผลเพื่อค้นหาความรู้ที่ขาดของผู้รับการอบรม
3) แบ่งกลุ่มผู้รับการอบรม
เป็นกลุ่มพ่อแม่ ผู้ปกครองเด็ก และหญิงตั้งครรภ์ กลุ่มละ 7-8 คน
4) ผู้รับการอบรมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ของตนเองในการเลี้ยงดูลูก
5) วิทยากรสะท้อนความคิดของผู้รับการอบรมแต่ละคน
ด้วยการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและเรียนรู้ซึ่งกันและกัน สรุปความคิดรวบยอดวิธีการที่จะพัฒนาลูกของตนเอง
รวมทั้งเพิ่มเติมสาระสำคัญที่เป็นองค์ความรู้เพื่อนำไปสู่กระบวนการคิดรวบยอดของผู้รับการอบรมในการพัฒนาเด็ก
6) ทดสอบความรู้หลังการอบรม
7) ผู้ผ่านการอบรมได้รับการยกย่องให้เป็นแกนนำ
แต่ละคนต้องสร้างเครือข่ายอีก จำนวน 3 คน เพื่อให้ความรู้พ่อแม่ ผู้ปกครองเด็ก
หรือหญิงตั้งครรภ์ในหมู่บ้านของตนเอง ด้วยการให้ความรู้ที่รับการอบรม และใช้เนื้อหาจากคู่มือพ่อแม่
สำหรับการอบรมเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี และสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
เป็นสื่อการให้ความรู้แก่เครือข่าย
8) ติดตามและประเมินผลพ่อแม่
ผู้ปกครอง ที่เป็นแกนนำ ภายหลังการอบรม และประเมินความรู้ของพ่อแม่ ผู้ปกครองที่เป็นเครือข่าย
โดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
รูปแบบ 2 การให้ความรู้พ่อแม่ ผู้ปกครองในการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า
3 ปี ด้วยวิธีการสนทนากลุ่ม ( Focus Group Discussion )
พื้นที่ดำเนินการ
จังหวัดนครสวรรค์ คือ โรงพยาบาลลาดยาว โรงพยาบาลตาคลี โรงพยาบาลโกรกพระ
สถานีอนามัยหัวถนนใต้ และสถานีอนามัยหนองตางู
กระบวนการ
1. ประชุมวางแผนการดำเนินงานร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่สาธารณสุขของสถานบริการทั้ง
5 แห่ง เจ้าหน้าที่ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครสวรรค์ ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพเขต
8 นครสวรรค์ เพื่อทำความเข้าใจแนวคิด และกำหนดกลุ่มเป้าหมายเข้ารับการอบรม
เนื้อหา ระยะเวลาการอบรมแต่ละเนื้อหา วัน เวลา และสถานที่ให้การอบรม
2. จัดอบรมเรื่องการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า
3 ปี สถานบริการ สาธารณสุขละ 1 ครั้ง ครั้งละ 2-3 ชั่วโมง โดยใช้ สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
และคู่มือพ่อแม่สำหรับการอบรมเลี้ยงดูเด็กแรกเกิด ถึง 2 ปี เป็นเครื่องมือการให้ความรู้
กลุ่มเป้าหมายคือ พ่อแม่ ผู้ปกครองเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี และหญิงตั้งครรภ์
36 สัปดาห์ขึ้นไปพร้อมสามี เนื้อหาความรู้ประกอบด้วยเรื่อง การดูแลตนเองขณะตั้งครรภ์
การใช้สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก พัฒนาการเด็กและการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก
บทบาทของของพ่อแม่ในการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก และโภชนาการและการเฝ้าระวังภาวะโภชนาการเด็กโดยพ่อแม่
ผู้เลี้ยงดูเด็ก การเลี้ยงดูลูก ด้วยกระบวนการดังนี้
1) ทดสอบความรู้ผู้เข้ารับการอบรม
เพื่อประเมินก่อนการอบรม
2) วิเคราะห์และสรุปผลเพื่อค้นหาความรู้ที่ขาดของผู้รับการอบรม
3) แบ่งกลุ่มผู้รับการอบรม
เป็นกลุ่มพ่อแม่ ผู้ปกครองเด็ก และหญิงตั้งครรภ์ กลุ่มละไม่เกิน 12 คน
4) วิทยากรใช้วิธีการสอนด้วยการเสวนากลุ่มในโรงพยาบาลชุมชน
โดยยึดเนื้อหาในคู่มือพ่อแม่ เปิดโอกาสให้ผู้ร่วมเสวนาแสดงความคิดเห็นและเล่าประสบการณ์การปฏิบัติจริงกับเด็ก
5) วิทยากรสาธิตและให้ผู้ร่วมเสวนาได้ฝึกปฏิบัติในหัวข้อ
การเฝ้าระวังภาวะโภชนาการเด็ก และการบันทึกสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็กด้วยตนเอง
และสรุปประเด็นการสนทนา สำหรับสถานีอนามัยใช้วิะการบรรยายพร้อมเปิดโอกาสให้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและฝึกปฏิบัติ
6) ทดสอบความรู้หลังการอบรม
7) ติดตามและประเมินผลโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
ในกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ (ภาวะคลอดและหลังคลอด) กลุ่มเด็ก มีพัฒนาการสมวัย
รูปแบบ 3 การให้ความรู้พ่อแม่
ผู้ปกครองในการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี ด้วยวิธีการอภิปรายกลุ่ม (
Group Discussion )
พื้นที่ดำเนินงาน
จังหวัดอุดรธานี คือ โรงพยาบาลไชยวาน สถานีอนามัยหนองแวงชุมพล สถานีอนามัยหนองแสง
สถานีอนามัยหนองเม็ก และสถานีอนามัยพันดอน
กระบวนการ
1. ประชุมวางแผนการดำเนินงานร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่สาธารณสุขของสถานบริการทั้ง
5 แห่ง เจ้าหน้าที่ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดร ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพเขต
6 ขอนแก่น เพื่อทำความเข้าใจแนวคิด และกำหนดกลุ่มเป้าหมายเข้ารับการอบรม
เนื้อหา ระยะเวลาการอบรมแต่ละเนื้อหา วัน เวลา และสถานที่ให้การอบรม
2. จัดอบรมเรื่องการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า
3 ปี สถานบริการ จำนวน 11 ครั้ง ครั้งละ 3 ชั่วโมง โดยใช้ สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
และคู่มือพ่อแม่สำหรับการอบรมเลี้ยงดูเด็กแรกเกิดถึง 2 ปี เป็นเครื่องมือการให้ความรู้
กลุ่มเป้าหมายคือ พ่อแม่ ผู้ปกครองเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี และหญิงตั้งครรภ์
28 สัปดาห์ขึ้นไปพร้อมสามี เนื้อหาความรู้ประกอบด้วยเรื่อง บทบาทของของพ่อแม่
เลี้ยงลูกอย่างไรให้ดีและเก่ง (การรู้จักลูกวัยนี้ การเจริญเติบโต พัฒนาการ
และการส่งเสริมพัฒนาการ)และ การใช้สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก ด้วยกระบวนการดังนี้
1) แบ่งกลุ่มผู้รับการอบรมที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน
เป็นกลุ่มพ่อแม่ ผู้ปกครองเด็ก และหญิงตั้งครรภ์ กลุ่มละ 10-12 คน
2) วิทยากรนำเนอเนื้อหาตามที่กำหนด
กระตุ้นให้ผู้เข้าอบรมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในเนื้อหาการอบรมและเล่าประสบการณ์
3) ผู้เข้าอบรมได้ฝึกปฏิบัติการชั่งน้ำหนักเด็ก
จดบันทึกเพื่อประเมินภาวะโภชนาการ ประเมินพัฒนาการและบันทึกพัฒนาการเด็กด้วยตนเองโดยใช้สมุดบันทึกสุขภาพแม่และ
วิทยากรเป็นผู้คอยแนะนำ
4) วิทยากรสรุปผลการอบรม
และให้ผู้ผ่านการอบรมเป็นแกนนำการให้ความรู้พ่อแม่ ผู้ปกครอง หมู่บ้านละอย่างน้อย
1 คน
5) ประเมินผลผู้เข้าอบรมจากความสนใจ
และการสแดงความคิดเห็นและการบันทึกสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
รูปแบบ 4 การให้ความรู้พ่อแม่
ผู้ปกครองในการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี ด้วยวิธีการบรรยาย ( Lecture
)
พื้นที่ดำเนินการ
จังหวัดนนทบุรี คือ โรงพยาบาลไทรน้อย โรงพยาบาลบางบัวทอง สถานีอนามัยบ้านบางแพรก
สถานีอนามัยบางรักใหญ่ และสถานีอนามัยบ้านแม่นาง
กระบวนการ
1.ประชุมวางแผนการดำเนินงานร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่สาธารณสุขของสถานบริการสาธารณสุขทั้ง
5 แห่ง เพื่อกำหนดกลุ่มเป้าหมายเข้ารับการ อบรม เนื้อหาและระยะเวลาการอบรม
การดำเนินงาน วันและสถานที่ให้การ อบรม โดยโรงพยาบาลชุมชนรับผิดชอบการอบรมกลุ่มหญิงตั้งครรภ์
สถานีอนามัยรับผิดชอบอบรมกลุ่มพ่อแม่ ผู้ปกครองเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี เนื่องจากกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ระยะ
36 สัปดาห์ จะมารับบริการที่โรงพยาบาลมากกว่าที่สถานีอนามัย และกลุ่มพ่อแม่
ผู้ปกครองเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี มารับบริการที่สถานีอนามัยมากกว่าเนื่องจากใกล้บ้าน
2. จัดอบรมเรื่องการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า
3 ปี สถานบริการ จำนวน 5 ครั้ง ครั้งละ 3 ชั่วโมง โดยใช้ สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
และคู่มือพ่อแม่สำหรับการอบรมเลี้ยงดูเด็กแรกเกิดถึง 2 ปี เป็นเครื่องมือการให้ความรู้
กลุ่มเป้าหมายคือ พ่อแม่ ผู้ปกครองเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี หญิงตั้งครรภ์
28 สัปดาห์ขึ้นไปพร้อมสามี และอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน ผู้สูงอายุ ผู้นำชุมชน
เนื้อหาความรู้ประกอบด้วยเรื่อง การใช้สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก พัฒนาการเด็กและการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก
เลี้ยงลูกอย่างไรให้ฉลาดและมีความสุข ด้วยกระบวนการดังนี้
1) วิทยากรชี้แจงวัตถุประสงค์ของการอบรม
และนำเสนอเนื้อหาตามที่กำหนด สรุปเนื้อหาในแต่ละหัวข้อ และให้ผู้เข้าอบรมซักถาม
2) ผู้เข้าอบรมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
ประสบการณ์ และใช้วิธีการอบรมด้วยกระบวนการเรียนรู้โดยการมีส่วนในบางเนื้อเรื่อง
3) ผู้เข้าอบรมได้ฝึกปฏิบัติการชั่งน้ำหนักเด็ก
จดบันทึกเพื่อประเมินภาวะโภชนาการ และบันทึกพัฒนาการเด็กด้วยตนเองโดยใช้สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
วิทยากรเป็นผู้คอยแนะนำ
4) ประเมินผลผู้เข้าอบรมจากการตอบข้อซักถามและแบบทดสอบ
ระยะที่ 3 ระยะประเมินผล
นอกจากการติดตามสังเกตระหว่างการอบรมให้ความรู้แก่พ่อแม่
ผู้ปกครองเด็ก ในการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี แล้ว ภายหลังการดำเนินการให้ความรู้ของพ่อแม่
ผู้ปกครองเด็ก ทั้ง 4 รูปแบบแล้วเสร็จ ผู้วิจัยจะดำเนินการติดตามประเมินผลรูปแบบการให้ความรู้พ่อแม่
ผู้ปกครองเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี ที่มีการดำเนินการพัฒนา ดังนี้
1. ประเมินผลรูปแบบการให้ความรู้แก่พ่อแม่
ผู้ปกครองในการเลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี 4 ภาค 4 จังหวัด แต่ละจังหวัดจะสุ่มเลือกผู้รับการอบรมจาก
1 โรงพยาบาล และ 1 สถานีอนามัย
2. เครื่องมือประเมินผล
2.1
การสังเกตการใช้สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็กของ ผู้รับการอบรม
2.2
การสนทนากลุ่มพ่อแม่ ผู้ปกครอง ที่รับการอบรม
|