หลักสูตรมาตรฐานแกนหลักสำหรับผู้เลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี

1. ชื่อหลักสูตร หลักสูตรมาตรฐานแกนหลักสำหรับผู้เลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี

          เด็กเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่า และเป็นอนาคตของประเทศ การเลี้ยงดูเด็กให้เติบโตอย่างมีคุณภาพเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะในช่วงอายุตั้งแต่แรกเกิด ถึง 3 ปี เด็กปฐมวัยควรได้รับการเลี้ยงดูอย่างถูกต้อง และตอบสนองความต้องการขั้นพื้นฐานอย่างเหมาะสม เพื่อจะได้เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีความพร้อมทั้งร่างกายและจิตใจ และหากเด็กได้รับการเลี้ยงดูโดยครอบครัวจะเป็นสิ่งที่ดีที่สุด

          ในสภาพสังคมปัจจุบัน ครอบครัวมีความจำเป็น พ่อแม่ส่วนหนึ่ง ไม่สามารถเลี้ยงลูกได้ด้วยตนเอง ต้องนำไปฝากไว้กับสถานรับเลี้ยงเด็กต่าง ๆ โดยมีบุคคลที่ทำหน้าที่ในการเลี้ยงดูเด็ก ซึ่งแต่ละคนจะมีคุณภาพแตกต่างกัน ดังนั้นเพื่อให้เด็กได้รับการเลี้ยงดูที่ดีถูกต้องตามหลักวิชาการและพัฒนาการ ผู้เลี้ยงดูเด็กนอกจากจะต้องเป็นผู้ที่มีความรักเด็กแล้ว จำเป็นต้องเป็นผู้ที่ได้รับการอบรมเกี่ยวกับการ

          เลี้ยงดูเด็กตามหลักสูตรที่กำหนด ก่อนที่จะเข้ามาทำหน้าที่เป็นผู้เลี้ยงดู เด็กในสถานรับเลี้ยงเด็กนั้น ๆ ดังนั้น การกำหนดหลักสูตรที่ใช้ในการอบรมผู้ที่จะไปทำหน้าที่เป็นผู้เลี้ยงดูเด็กจำเป็นต้องเป็นหลักสูตรที่ม ีมาตรฐาน เพื่อให้ผู้ผ่านการอบรมสามารถนำความรู้ไปปฏิบัติงานได ้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งส่งผลต่อการพัฒนาเด็กให้เติบโตตามศักยภาพของเด็ก

3. วัตถุประสงค์

          3.1 เพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เลี้ยงดูเด็กให้เหมาะสมในการเป็ นผู้เลี้ยงดูเด็กที่ดี มีคุณภาพ และตระหนักถึงบทบาทหน้าที่ของตนเอง

          3.2 เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ ทักษะ เจตคติที่ดีในการ อบรมผู้เลี้ยงดูเด็ก และจัดกิจกรรมในการพัฒนาเด็กให้เหมาะสม ตามวัย

          3.3 เพื่อพัฒนาให้มีทักษะในการประสานกับผู้ปกครองและชุมชนในการพัฒนาเด็กให้เป็นไปในแนวทางที่ถูกต้อง

          3.4 เพื่อเพิ่มความรู้ความเข้าใจในกฎหมายที่เกี่ยวข้องและอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก

          3.5 เพื่อให้ผู้เลี้ยงดูเด็กนำความรู้และทักษะที่ถูกต้องไ ปประกอบอาชีพได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4. คุณสมบัติผู้เข้ารับการอบรม

          4.1 ต้องมีอายุไม่น้อยกว่า 15 ปีบริบูรณ์

          4.2 มีพื้นความรู้อย่างน้อย จบการศึกษาภาคบังคับ 9 ปี หรือมีประสบการณ์การเลี้ยงดูเด็กอย่างน้อย 3 ปี และเป็นผู้ใฝ่รู้ใฝ่เรียน

          4.3 เป็นผู้มีจิตใจรักเด็กและมีเจตคติที่ดีต่อเด็ก

          4.4 ไม่เป็นผู้มีความประพฤติเสื่อมเสีย หรือบกพร่องในศีลธรรมอันดี

          4.5 ไม่มีประวัติการกระทำผิดต่อเด็ก หรือละเมิดสิทธิเด็ก

          4.6 ไม่เป็นผู้เคยต้องได้รับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาให้ถึงที่สุ ดให้จำคุก เว้นแต่ความผิดลหุโทษ หรือความผิดที่ได้กระทำโดยประมาท

          4.7 มีสุขภาพแข็งแรงทั้งร่างกายและจิตใจ และมีใบรับรองแพทย์ ระบุว่าปราศจากโรคติดต่อที่ร้ายแรงและไม่มีอุปสรรคต่อการประกอ บอาชีพ

          4.8 มีระดับวุฒิภาวะและบุคลิกลักษณะเหมาะสม มีความเป็นผู้ใหญ่เพียงพอ มีความตั้งใจที่จะเลี้ยงดูเด็ก ที่จะเอื้ออำนวยต่อการทำหน้าที่เลี้ยงดูเด็กได้อย่างเหมาะสม

5. ระยะเวลาอบรม

          ใช้ระยะเวลาอบรม 210 ชั่วโมง (6 สัปดาห์)

6. ขอบเขตเนื้อหาวิชาและกิจกรรม

          6.1 ด้านวิชาการ (126 ชม.)

             1) บทบาทของผู้เลี้ยงดูเด็กและการพัฒนาเด็ก (3 ชม.)

              เรียนรู้ความสำคัญและบทบาทของผู้เลี้ยงดูเด็ก แนวทาง การพัฒนาเจตคติ จริยธรรม คุณธรรม บุคลิกภาพของตนในการปฏิบัติหน้าที่ และสุขปฏิบัติที่ดีในการจัดกิจกรรมแก่เด็กช่วงอายุ 0-3 ปี ผู้เลี้ยงดูเด็กต้องให้ความสำคัญกับเด็กช่วงวัยดังกล่าวที่สมองมีกา รพัฒนาอย่างรวดเร็ว การจัดกิจกรรมต้องยึดเด็กเป็นสำคัญ

              2) ทักษะการสื่อสารและการประสานสัมพันธ์กับผู้ปกครอง และชุมชน (3 ชม.)

              เรียนรู้และฝึกปฏิบัติเทคนิคการสื่อสาร การสร้าง มนุษยสัมพันธ์ที่ดี การทำงานเป็นทีม การประสานงานที่ดีกับพ่อแม่ ผู้ปกครอง ชุมชน และบุคลากรของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องโดยเป็นภาคทฤษฎี 1 ชั่วโมง ภาคปฏิบัติ 2 ชั่วโมง

              3) หลักการดูแลและทักษะการเลี้ยงดูเด็ก (11 ชม.)

              เรียนรู้การดูแลสุขภาพอนามัย การทำความสะอาดร่างกายเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี อย่างเหมาะสมตามวัย การจัดเตรียมและการรักษาความสะอาดที่นอน ของใช้ ของเล่น สถานที่เล่น การอุ้ม เด็กแต่ละวัยอย่างปลอดภัยและเหมาะสม (2 ชม.)

              ฝึกปฏิบัติการทำความสะอาดส่วนต่าง ๆ ของร่างกายเด็ก การอุ้มเด็กเล็ก (9 ชม.)

              4) การเติบโต พัฒนาการเด็กและจิตวิทยาในการเลี้ยงดูเด็กรวมทั้งวิธีการสังเกตเด็ก (28 ชม.)

              เรียนรู้ความหมาย ความสำคัญของการเจริญเติบโต พัฒนาการ 4 ด้านร่างกาย สติปัญญา จิตใจ อารมณ์และสังคม ปัจจัย ที่มีอิทธิพลต่อการเจริญเติบโต พัฒนาการ จิตวิทยาพัฒนาการเด็ก จิตวิทยาการดูแลเด็ก การฝึกให้เด็กช่วยเหลือตนเอง การให้เด็กได้มีโอกาสแสดงออกและมีส่วนร่วม การสร้างวินัย คุณธรรมสำหรับเด็ก ปัญหาพฤติกรรมที่พบบ่อยในเด็กแต่ละวัย รวมทั้งการป้องกัน การ แก้ไข สภาพปัญหาทางสังคมที่พบบ่อย การปกป้องคุ้มครองเด็กที่มีลักษณะพิเศษต่าง ๆ อาทิ เด็กที่ถูกทำร้าย ทารุณจากทางบ้าน เด็กที่ถูกทอดทิ้ง กำพร้า เด็กติดเชื้อเอดส์ การประเมินการเจริญเติบโต พัฒนาการ การบันทึกรายงาน (12 ชม.)

              ฝึกปฏิบัติการประเมินการเจริญเติบโต และพัฒนาการเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี วิธีการบันทึก ข้อสังเกตเกี่ยวกับเด็ก การแปลผล การบันทึก การรายงาน (16 ชม.)

              5) การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ที่ให้ความสำคัญกับเด็ก (35 ชม.)

              เรียนรู้ความสำคัญและวิธีการจัดกิจวัตรประจำวัน การจัดกิจกรรมเพื่อสร้างประสบการณ์เรียนรู้ของเด็ก และส่งเสริมพัฒนาการโดยการเล่น การเคลื่อนไหว ของเล่นตามวัย เพลง หนังสือนิทาน บทเพลงกล่อมเด็ก (10 ชม.)

              ฝึกปฏิบัติการเขียนแผนกิจวัตรประจำวัน การจัดประสบการณ์ การเรียนรู้ กิจกรรมเด็กแต่ละวัย การประดิษฐ์ของเล่น การเล่านิทาน การจัดมุมเพื่อสร้างเสริมประสบการณ์การเรียนรู้เทคนิคการเล่านิทาน (25 ชม.)

              6) การดูแลสุขภาพกายและสุขภาพจิตของเด็ก (20 ชม.)

              เรียนรู้หลักการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค การให้ภูมิคุ้มกันโรค โรคที่พบบ่อยในเด็ก การป้องกัน การดูแลเด็กเมื่อเจ็บป่วย การปฐมพยาบาลเบื้องต้น ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับยาและการใช้ยาในเด็ก การดูแลสุขภาพปากและฟัน การสร้างและฝึกเด็กให้มีพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้อง (8 ชม.)

              ฝึกปฏิบัติการประเมินสุขภาพเด็ก การดูแลเด็กเมื่อเจ็บป่วย การปฐมพยาบาลเบื้องต้น การสร้างและการฝึกเด็กให้มีพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้อง (12 ชม.)

              7) โภชนาการสำหรับเด็ก (16 ชม.)

              เรียนรู้หลักโภชนาการสำหรับเด็ก นมแม่ ประโยชน์และการให้คำแนะนำการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ นมผสมและการเตรียมอาหารที่เหมาะสม การให้อาหารสำหรับเด็กแต่ละวัย การรักษาความสะอาดของอุปกรณ์การประกอบอาหาร การเลือกซื้อ การเตรียม การปรุงอย่างสงวนคุณค่าของอาหาร การจัดเก็บ การประเมินภาวะโภชนาการ การแปลผลอาการของโรคขาดสารอาหารที่พบบ่อยและการแก้ไขเบื้องต้น พฤติกรรมการเบื่ออาหารของเด็กและการแก้ไข (6 ชม.)

              ฝึกปฏิบัติการเตรียมนม การเตรียมอาหารสำหรับเด็ก การวางแผนจัดอาหารสำหรับเด็กใน 1 สัปดาห์ การประเมินภาวะโภชนาการ (10 ชม.)

              8) มาตรการความปลอดภัย การแก้ไขปัญหาฉุกเฉิน (5 ชม.)

              เรียนรู้ลักษณะปัญหาฉุกเฉิน อุบัติเหตุและอันตรายที่พบบ่อยในเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี สาเหตุ การป้องกัน การช่วยเหลือ การแก้ปัญหา วัสดุและของเล่นที่ก่อให้เกิดอันตรายต่อเด็ก

              9) กฎหมายที่เกี่ยวข้อง และอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (5 ชม.)

          เรียนรู้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง กฎหมายแรงงาน สัญญาจ้าง อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (การอยู่รอด การปกป้องคุ้มครอง การพัฒนาและการมีส่วนร่วมของเด็ก)

          6.2 ด้านทักษะกิจกรรม (84 ชม.)

              1) การฝึกปฏิบัติการเลี้ยงดูเด็กในสถานประกอบการ (70 ชม.)

              2) การศึกษาดูงาน (14 ชม.)

7. วิธีการอบรม

          การเรียนรู้โดยการปฏิบัติจริง การใช้สื่อต่าง ๆ การอภิปราย การสาธิต และการบรรยาย

8. การประเมินผล

          8.1 ต้องมีเวลาเข้าอบรมไม่น้อยกว่า 80 %

          8.2 ประเมินผลรายวิชา

          8.3 ทดสอบก่อนและหลังการอบรม

          8.4 ประเมินผลหลังการอบรม ทั้งภาคทฤษฎี และภาคปฏิบัติโดยใช้เกณฑ์การผ่าน 80%

9. วุฒิบัตร

          ชื่อวุฒิบัตร : วุฒิบัตรหลักสูตรมาตรฐานแกนหลักสำหรับผู้เลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี

10. หน่วยงานที่อนุญาตให้จัดอบรมตามหลักสูตร

          1) สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน กระทรวงศึกษาธิการ

          2) กรมการศึกษานอกโรงเรียน กระทรวงศึกษาธิการ

          3) กรมประชาสงเคราะห์ กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม

11. ข้อสังเกต

          1) หลักสูตรนี้เป็นหลักสูตร 210 ชั่วโมงที่เป็นมาตรฐานขั้นต่ำ เป็นหลักสูตรแกนหลักที่ใช้ในการฝึกอบรมผู้เลี้ยงดูเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี

          2) หลักสูตรอื่นใดที่มีจำนวนชั่วโมงมากกว่า 210 ชั่วโมง จะต้อง จัดให้มีเนื้อหาวิชาของหลักสูตรมาตรฐานแกนหลัก 210 ชั่วโมงรวมอยู่ด้วย

          3) หลักสูตรนี้เป็นพื้นฐานสามารถพัฒนาต่อเนื่องไปถึงหลักสูตรประกาศนียบัตรของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชนหรือหลักสูตรระดับ ปวช. ของกรมการศึกษานอกโรงเรียน