MATAL โปรแกรมวิทยาศาสตร์สําหรับเด็กอนุบาล


ความเป็นมา

          โปรแกรมวิทยาศาสตร์ MATAL สําหรับใช้สอนเด็กอนุบาลนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการพัฒนาโปรแกรมวิทยาศาสตร์ของเด็กประถม ซึ่ง ดร. สตาเคิล อาจารย์ประจํามหาวิทยาลัยเท - เอวิฟ เป็นผู้คิดขึ้น โดยร่วมมือกับศูนย์การสอนวิทยาศาสตร์ แห่งประเทศอิสราเอล และกระทรวงศึกษาธิการและวัฒนธรรม

หลักการ

          การสอนวิทยาศาสตร์ในระดับปฐมวัยตามโปรแกรม MATAL นี้จะมุ่งที่การเข้าถึงวิธีการเรียนการสอน การช่วยให้เด็กๆ เข้าใจกระบวนการขั้นพื้นฐานของวิทยาศาสตร์และหนทางที่ตรวจสอบความรู้ที่ถูกต้อง เป็นโปรแกรมที่จัดการเรียนการสอนให้เด็กเป็นศูนย์กลาง มุ่งให้ผู้เรียนเกิดปฏิสัมพันธ์กับโลกรอบตัว เกิดความรู้สึกที่เชื่อมโยงตนเองกับสังคมสิ่งแวดล้อมต่างๆ เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติและรู้สึก
รับผิดชอบต่อสิ่งเหล่านั้นด้วยจุดมุ่งหมายเชิงเจตคติดังต่อไปนี้

  • เพื่อช่วยให้เด็กเกิดความสนุก กับมีความสุขในการทํางานได้สําเร็จ กล้ายอมรับความจริงเมื่อเผชิญกับความล้มเหลว
  • เพื่อพัฒนาจิตใจให้เปิดกว้างและรู้จักยืดหยุ่น เพื่อฝึกความสามารถที่จะให้และรับการวิพากษ์วิจารณ์
  • เพื่อพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ ความคิดริเริ่ม และความตระหนักในสุนทรี และส่งเสริมการทํางานเป็นหมู่คณะ

          โปรแกรมนี้จะประกอบด้วยหน่วยการเรียนรู้ 4 หน่วย (Unit) ที่มุ่งการพัฒนาความคิดรวบยอดขั้นพื้นฐาน และการก่อรูปของทัศนคติที่ไม่ตายตัวและถูกต้องให้แก่เด็ก (flexible and favorable attitudes) ซึ่งในแต่ละหน่วยมีลักษณะเนื้อหาและกิจกรรมที่เข้าใจง่าย ไปสู่ลักษณะที่มีความซับซ้อนมากขึ้นอย่างสัมพันธ์กัน โดยยึดหลักดังต่อไปนี้

  • การบ่งชี้และบอกรูปพรรณได้ (identity)
  • ความหลากหลาย และความเป็นเอกลักษณ์ (diversity and individuality)
  • การคงสภาพอย่างต่อเนื่องและการเปลี่ยนแปลง (continuity and change)
  • โครงสร้างและการปฏิบัติ (structure and action)

กระบวนการ

          เนื้อหาของโปรแกรมแบ่งออกเป็น 4 หน่วยคือ

          หน่วยที่ 1 การสังเกตโลกรอบตัวเรา (Observing the World Around Us)
          เด็กๆ จะทําความคุ้นเคยกับห้องเรียน เนื้อหา และสิ่งแวดล้อมรอบๆ ตัว เพื่อเรียนรู้ที่จะบ่งบอกลักษณะสิ่งของต่างๆ ได้ เข้าใจความแตกต่าง ความหลากหลาย การใช้งานและเฝ้าสังเกตความเปลี่ยนแปลงของวัตถุ หรือสิ่งรอบตัว จนได้ค้นพบความสามารถของตนเองที่จะมองเห็นความเปลี่ยนแปลง

          หน่วยที่ 2 ประสาทสัมผัสและการรู้ (Sensing and Knowing)
          เด็กๆ จะฝึกสังเกตโลกภายนอกโดยผ่านตนเอง และนํามาเปรียบเทียบกับตนเอง พยายามทําความเข้าใจต่อความสําคัญของประสาทสัมผัส ทั้งการรับรู้และการตอบสนอง

          หน่วยที่ 3 รูปทรงและความสัมพันธ์ (Shaping and Relating)
          เด็กๆ เรียนรู้ที่จะเชื่อมโยงตนเองกับสิ่งต่างๆ จนเกิดความคิดในเรื่องมิติสัมพันธ์ขึ้น โดยอาศัยการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการ ที่ต้องมีปฏิสัมพันธ์กันกับวัตถุในพื้นที่ต่างๆ

          หน่วยที่ 4 การแยกแยะและการจัดหมวดหมู่ (Sorting and Classifying)
          กิจกรรมมุ่งเน้นการเฟ้นหาคุณลักษณะที่เป็นส่วนร่วมของวัตถุ เพื่อให้เด็กสามารถจัดหมวดหมู่และแยกแยะสิ่งของได้

          เนื่องจากโปรแกรมมาทาลมีส่วนสัมพันธ์ใกล้ชิดกับทักษะด้านคณิตศาสตร์ เพื่อเสริมให้เด็กเกิดความเข้าใจอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับธรรมชาติทางกายภาพและชีวภาพที่แวดล้อมตัวผู้เรียน โปรแกรมจะปูพื้นฐานที่เน้นพัฒนาการในการใช้ภาษา เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กใช้ภาษาเป็นเครื่องมือในการซักถาม โต้ตอบ และนําเสนอความรู้ที่ตนค้นพบจากสภาพแวดล้อมที่เขาเรียนรู้ได้เป็นอย่างดี ทั้งเอื้อประโยชน์ให้เด็กๆ ได้เรียนรู้ในเรื่องของกฎ กติกาที่ตั้งไว้ ขณะเดียวกันก็ฝึกให้เด็กๆ หัดตั้งกติกาเอง จากเกมการศึกษาและเกมที่ใช้กระดาษเป็นใบฝึกการทํางาน และทําแบบฝึกหัดอีกมากมาย

          เนื้อหาและกิจกรรมทุกหน่วยจะบูรณาการความรู้จากประสบการณ์เข้ากับงานศิลปะสร้างสรรค์ หมายถึงเด็กแต่ละคนสามารถนําเสนอประสบการณ์ทั้งในเชิงสติปัญญา และเจตคติได้โดยใช้วัสดุชนิดต่างๆหรือผ่านกิจกรรมการแสดง วาดรูป ดนตรี ฯลฯ ตามความต้องการ และการเลือกของแต่ละคน